ਧਰਮਿੰਦਰ , ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ “ਹੀ-ਮੈਨ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੰਘਰਸ਼, ਮਿਹਨਤ, ਕਾਬਲੀਅਤ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਲੋਕਪ੍ਰਿਅਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਮ ਮੁੰਡੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਬਣਨ ਤੱਕ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਧਰਮਿੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਦਸੰਬਰ 1935 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਹਨੇਵਾਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇਖਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਂਕ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇਖਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪਚਾਪ ਪਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਟੈਲੰਟ ਹੰਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ। 1960 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਦਿਲ ਭੀ ਤੇਰਾ ਹਮ ਭੀ ਤੇਰੇ’ ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਕੁਦਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫੂਲ ਔਰ ਪੱਥਰ, ਬੰਦਿਨੀ, ਆਏ ਦਿਨ ਬਹਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀ ਅਦਾ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਲਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਅਭਿਨੈ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਧਰਮਿੰਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।

1970 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਧਰਮੇੰਦਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੌਰ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਧਰਮੇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਐਕਸ਼ਨ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੋਲੇ, ਧਰਮਵੀਰ, ਪ੍ਰਤੀਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਜਾਨੀ ਅਤੇ ਲੋਫ਼ਰ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਹੀ-ਮੈਨ” ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਦਿਵਾਇਆ। ਸ਼ੋਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀਰੂ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਯਾਦਗਾਰ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹਾਸੇ, ਦੋਸਤੀ, ਬਹਾਦੁਰੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਸ ਦਾ ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੂਬੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਕਤਵਰ ਐਕਸ਼ਨ ਹੀਰੋ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਮਹਾਰਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਚੁਪਕੇ ਚੁਪਕੇ ਅਤੇ ਗੁੱਡੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਧਰਮਿੰਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹੀਰੋ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਨਫ਼ਾਸਤ ਭਰੀ ਕਾਮੇਡੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹਨ।

ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਹੀਰੋ ਦੀ ਛਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪਿੰਡਾਂ, ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਛਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹੇ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸੁਨੀ ਦਿਓਲ ਅਤੇ ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ। ਸੁਨੀ ਦਿਓਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਬੌਬੀ ਦਿਓਲ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ।

ਉਮਰ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਰਮਿੰਦਰ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਲਾਈਫ ਇਨ ਏ ਮੈਟ੍ਰੋ, ਅਪਨੇ ਅਤੇ ਯਮਲਾ ਪਗਲਾ ਦੀਵਾਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਵਜ਼ਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾਪਨ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬਾ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮਿੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਨਾਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਵਰਗੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਧਰਮਿੰਦਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਦੌਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੱਚੀ ਮਿਹਨਤ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾਈਆਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਰਮਿੰਦਰ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।